Kiedy instalacja wymaga pozwolenia na emisję, a kiedy zgłoszenia?

Każda instalacja, która powoduje emisję gazów lub pyłów do powietrza, musi spełniać wymagania wynikające z polskich przepisów ochrony środowiska. W praktyce prawo przewiduje trzy możliwe warianty postępowania, zależne od rodzaju instalacji oraz skali jej oddziaływania na środowisko:

1. Pozwolenie na wprowadzanie gazów lub pyłów do powietrza – jest decyzją administracyjną wydawaną po przeprowadzeniu szczegółowej analizy wpływu emisji z instalacji na stan jakości powietrza.
2. Zgłoszenie instalacji – uproszczona procedura polegająca na powiadomieniu właściwego organu, bez konieczności uzyskiwania formalnej decyzji (pozwolenia).
3. Brak obowiązku uzyskania pozwolenia lub zgłoszenia – dotyczy instalacji, które spełniają warunki wyłączenia.

 W tym artykule wyjaśniamy, kiedy Twoja instalacja będzie wymagać pozwolenia, kiedy wystarczające będzie zgłoszenie, a kiedy może być eksploatowana bez dodatkowych formalności.

Prawidłowe zakwalifikowanie instalacji jest kluczowe, w przypadku błędnej klasyfikacji instalacja może dojść do eksploatacji instalacji bez wymaganego pozwolenia co skutkuje sankcjami, takimi jak wstrzymaniem działalności lub koniecznością obliczenia i uiszczenia opłat podwyższonych 500 % za okres eksploatacji instalacji bez wymaganego pozwolenia.

W wyniku błędnej klasyfikacji może dojść do sytuacji odwrotnej, gdy uznamy że instalacja wymaga pozwolenia, pomimo że w tym przypadku wystarczające jest zgłoszenie. W tym przypadku oznacza niepotrzebne koszty czy opóźnienia w uruchomieniu instalacji.

W przypadku ustalenia czy instalacja wymaga pozwolenia lub zgłoszenia warto rozpocząć od analizy definicji zawartych w art. 3 Ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (Dz.U.2025.647). W kontekście ustalania obowiązku uzyskania pozwolenia lub dokonania zgłoszenia szczególne znaczenie mają definicje eksploatacji, emisji oraz instalacji.

• Eksploatacja instalacji

Zgodnie z art. 3 pkt 3 ustawy, przez eksploatację instalacji lub urządzenia rozumie się ich użytkowanie oraz utrzymywanie w sprawności technicznej. Oznacza to, że okres eksploatacji to nie tylko moment obowiązki środowiskowe dotyczą nie tylko momentu uruchomienia instalacji, ale całego okresu jej funkcjonowania, w tym rozruch instalacji oraz praca instalacji w trakcie prac serwisowych.

• Emisja

Zgodnie z art. 3 pkt 4 ustawy, emisją jest wprowadzanie – bezpośrednio lub pośrednio, w wyniku działalności człowieka – do powietrza, wody, gleby lub ziemi:

• substancji,
• energii, takich jak ciepło, hałas, wibracje czy pola elektromagnetyczne.

W kontekście niniejszego artykułu kluczowe znaczenie ma emisja do powietrza, obejmująca zarówno gazy, jak i pyły powstające w trakcie eksploatacji instalacji.

• Instalacja

Z kolei zgodnie z art. 3 pkt 6 ustawy, przez instalację rozumie się:

• stacjonarne urządzenie techniczne,
• zespół stacjonarnych urządzeń technicznych powiązanych technologicznie, do których tytułem prawnym dysponuje ten sam podmiot i które są położone na terenie jednego zakładu,
• budowle niebędące urządzeniami technicznymi ani ich zespołami,

jeżeli ich eksploatacja może powodować emisję.

W praktyce kluczowe znaczenie ma pojęcie stacjonarności. Orzecznictwo i praktyka organów ochrony środowiska wskazują, że urządzenie uznaje się za stacjonarne, jeżeli jego praca odbywa się w określonym, stałym miejscu, nawet wtedy, gdy posiada ono elementy mobilne.

Przykładem może być mobilna kruszarka gruzu. Choć z nazwy jest urządzeniem mobilnym, to na czas pracy jest rozstawiana w jednym miejscu i tam prowadzi proces kruszenia. W okresie eksploatacji spełnia więc kryterium stacjonarności i przez organy jest uznawana za instalację w rozumieniu przepisów Prawa ochrony środowiska.

Dlatego pierwszym krokiem przy ocenie, czy dana działalność wymaga uzyskania pozwolenia, jest ustalenie, czy na terenie zakładu funkcjonuje stacjonarne urządzenie techniczne lub zespół stacjonarnych urządzeń technicznych, z których eksploatacji dochodzi do emisji gazów (substancji) lub pyłów do powietrza.

Co do zasady wprowadzanie w przypadku gdy instalacja powoduje emisje gazów do pyłów do powietrza to wymaga odpowiedniego uregulowania. W pierwszej kolejności należy sprawdzić czy konieczne jest uzyskanie pozwolenia na emisję.

Przepisy Ustawy Prawo ochrony środowiska, przewidują wyłączenia o konieczności uzyskania pozwolenia. Przepisy stanowią że eksploatacja niektórych instalacji wymaga zgłoszenia a dla niektórych instalacji nie jest wymagane ani pozwolenie ani zgłoszenie.

Listę wyjątków dla których nie jest wymagane pozwolenie na emisję została określona Rozporządzeniu Ministra Środowiska z dnia 2 lipca 2010 r. w sprawie przypadków, w których wprowadzanie gazów lub pyłów do powietrza z instalacji nie wymaga pozwolenia (Dz.U.2010.130.881).

Ponadto listę instalacji z których emisja wymaga zgłoszenia określono w Rozporządzeniu Ministra Środowiska z dnia 2 lipca 2010 r. w sprawie rodzajów instalacji, których eksploatacja wymaga zgłoszenia (Dz.U.2019.1510).

Postępowanie w przypadku klasyfikacji

Pierwszym etapem klasyfikacji jest ustalenie, czy emisja z danej instalacji nie została wyłączona z obowiązku uzyskania pozwolenia na wprowadzanie gazów lub pyłów do powietrza.

Wykaz instalacji oraz progów parametrów instalacji, dla których pozwolenie nie jest wymagane, został określony w rozporządzeniu Ministra Środowiska z dnia 2 lipca 2010 r. w sprawie przypadków, w których wprowadzanie gazów lub pyłów do powietrza z instalacji nie wymaga pozwolenia (Dz.U.2010.130.881).

Zgodnie z zapisami tego rozporządzenia, pozwolenia nie wymaga wprowadzanie gazów lub pyłów do powietrza z instalacji określonych w załączniku do tego rozporządzenia.

Ponadto pozwolenie ani zgłoszenie nie jest wymagane w przypadku gdy spełniony zostanie przynajmniej jeden z warunków:

1) gazy lub pyły są wprowadzane z instalacji do powietrza w sposób niezorganizowany, bez pośrednictwa przeznaczonych do tego celu środków technicznych lub za pośrednictwem wentylacji grawitacyjnej;

2) żadna z substancji wprowadzanych z instalacji do powietrza nie jest objęta poziomami dopuszczalnymi lub wartościami odniesienia w powietrzu;

3) instalacja stosowana jest wyłącznie do badania, rozwoju lub testowania nowych produktów lub procesów technologicznych przez okres nie dłuższy niż dwa lata.

Dodatkowo rozporządzenie przewiduje, że pozwolenia nie wymaga emisja z instalacji w przypadku gdy żadna z substancji wprowadzanych do powietrza z wszystkich tych rodzajów instalacji położonych na terenie jednego zakładu nie powoduje przekroczenia 10 % dopuszczalnych poziomów substancji w powietrzu albo 10 % wartości odniesienia, uśrednionych dla 1 godziny.

Spełnienie tego warunku wymaga przeprowadzenia modelowania rozprzestrzeniania się zanieczyszczeń w powietrzu, z wykorzystaniem specjalistycznego oprogramowania.

Jeżeli w wyniku przeprowadzonej analizy uznaliśmy, że nasza instalacja spełnia przynajmniej jeden z warunków określonych w § 1ust. 2 rozporządzenia w sprawie przypadków, w których wprowadzanie gazów lub pyłów do powietrza z instalacji nie wymaga pozwolenia tj. gazy z instalacji są odprowadzane w sposób niezorganizowany lub żadna z substancji wprowadzanych z instalacji do powietrza nie jest normowana w przepisach, w takim przypadku można uznać że emisja z instalacji nie wymaga pozwolenia ani zgłoszenia.

Jeżeli jednak nasza instalacja:

• została wymieniona w załączniku do rozporządzenia, które określa rodzaje instalacji z których emisja nie wymaga uzyskania pozwolenia lub,
• spełniony został warunek 10 % dopuszczalnych poziomów substancji w powietrzu albo 10 % wartości odniesienia, uśrednionych dla 1 godziny,

 wówczas musimy przeanalizować czy nasza instalacja wymaga zgłoszenia.

Zgodnie z § 2 ust. 4 Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 2 lipca 2010 r. w sprawie rodzajów instalacji, których eksploatacja wymaga zgłoszenia (Dz.U.2019.1510), zgłoszenia z uwagi na wprowadzanie gazów lub pyłów do powietrza wymagają instalacje, z których emisja nie wymaga pozwolenia z wyjątkiem przypadków wskazanych w tym rozporządzeniu.

Oznacza to, że co do zasady instalacje niewymagające pozwolenia podlegają zgłoszeniu, chyba że zostały wymienione na liście instalacji niewymagających zgłoszenia.

Prawidłowa klasyfikacja instalacji powinna przebiegać etapami. W pierwszej kolejności należy zweryfikować, czy dana instalacja nie została objęta wyłączeniem z obowiązku uzyskania pozwolenia. Jeżeli instalacja nie została wskazana w liście wyłączonych instalacji lub jej parametry przekraczają wskazane w wykazie progi, co do zasady może wymagać pozwolenia, chyba że:

• emisja dotyczy wyłącznie substancji nienormowanych lub
• jest odprowadzana w sposób niezorganizowany.

W takich przypadkach nie jest wymagane ani pozwolenie, ani zgłoszenie.

Jeżeli instalacja emituje substancje normowane, ale spełnia warunek 10% dopuszczalnych poziomów lub wartości odniesienia, wówczas konieczne jest dokonanie zgłoszenia instalacji. Natomiast w przypadku instalacji wymienionych w rozporządzeniu w sprawie rodzajów instalacji, których eksploatacja wymaga zgłoszenia, wówczas również niema konieczności uzyskania zgłoszenia.

Jak widać, prawidłowa klasyfikacja nie polega wyłącznie na sprawdzeniu list zawartych w rozporządzeniach. Kluczowe znaczenie ma również sposób odprowadzania emisji oraz rzetelna analiza emitowanych substancji. Jednym z częstszych błędów jest niepełna identyfikacja wszystkich substancji emitowanych do powietrza, co może skutkować ich pominięciem w analizie.

Częstym błędem jest również sztuczne dzielenie instalacji na mniejsze elementy lub traktowanie kilku źródeł emisji (np. źródeł spalania paliw) jako odrębnych instalacji, mimo że w świetle przepisów powinny one być rozpatrywane łącznie. Rozporządzenia jednoznacznie wskazują, że parametry charakteryzujące skalę działalności prowadzonej w instalacji, odnoszące się do więcej niż jednej instalacji tego samego rodzaju, zlokalizowanych na terenie jednego zakładu, podlegają sumowaniu.

Jeżeli masz wątpliwości, czy Twoja instalacja wymaga uzyskania pozwolenia emisję lub zgłoszenia, warto przeprowadzić rzetelną analizę jeszcze przed rozpoczęciem jej eksploatacji.

Skontaktuj się z nami – pomożemy prawidłowo zakwalifikować instalację oraz przygotować kompletny wniosek o wydanie pozwolenia, minimalizując ryzyko błędów i opóźnień.

---